Zaterdag 2 augustus: Nummer 11, Porto Moniz

Porto Moniz: Water en (oud) vuur

Het weer was niet meerbelovend dan gisteren. Bij het ontbijt vroegen we het dienstdoende meisje om een tip voor een goede lokale weerberichtsite - er zijn er tientallen, maar de meeste ontlenen hun bestaansrecht aan het binnenhalen van advertenties, wat niet gelijk staat aan het presenteren van een betrouwbaar weerbericht. Helaas werd het vooruitzicht er niet beter van. Wandelen op hoogte leek niet echt een goed plan. In plaats daarvan het boekje er maar weer bijgepakt. De keus viel op een havenplaatsje in de noordwestpunt, Porto Moniz, waar ook gezwommen zou kunnen worden in zeewater - niet persé direct in zee, maar in een bassin dat op z'n minst in spatwaterverbinding daarmee staat.

De weg naar de bestemming viel voor het grootste deel samen met die naar de lavagrotten en begint dus al een beetje bekend te raken. Tunneltje in, bochtje naar links, hellinkje omlaag, bochtje naar rechts, tunneltje uit, en zo drie kwartier voort. Er zijn heel wat tunnels, de meeste doen recent aan. Men schroomt niet ook binnen de tunnels nog hoogtemeters te maken, maar overigens zijn dit de rechtste stukken weg en de bieden de beste mogelijkheden in te halen (staat ook als zodanig aangegeven!). Niet dat we nou zo'n haast hebben, maar er is toch ook wel wat langzamer verkeer op de weg.

De keus van bestemming leek gelukkig, want de punt naderend, al van grote afstand zichtbaar, zagen we dat deze in het zonlicht lag. Ter plekke aangekomen bleek dat er van een haven niet echt sprake was, maar wel van een oud 18e-eeuws fort(je), en vooral zeer aparte zwarte lavaformaties in zee, waardoor er een grillig geheel van wandjes en meertjes ontstaan was. Het Piscinas Naturais (dat zeewaterbassin) was eigenlijk ook zo'n meertje.

Zuster Anne, ziet gij al iets komen?

Na even tussen de lavawandjes gedwaald en een kopje koffie op een leuk terrasje aldaar genuttigd te hebben (zeer rustig alweer; pas toen wij rond 12:00 opbraken kwam een ober kleedjes op de tafels leggen, en 5 minuten later arriveerde er een bus met dagtrippers uit Funchal) besloten we van het relatief gunstige weer gebruik te maken door niet meteen te gaan zwemmen, maar eerst eens een levada-wandeling uit te proberen. De levada's zijn misschien wel het meest bijzondere aan vakantiebestemming Madeira: een door mensenhanden aangelegd, al bijna twee eeuwen geleden gestart netwerk van irrigatiekanalen. Stel je een betonnen bak voor van 50 à 80 cm diep en net zo breed. Ze lopen vele kilometers langs de hoogtelijnen van de bergen, zeer geleidelijk dalend zoals dat een aquaduct betaamt, en duiken hier en daar een tunnel in. Omdat er voor het onderhoud meteen paden naast zijn gelegd, is daarmee onbedoeld een stelsel wandelpaden geschapen waar heel wat minder onbegaanbare landen jaloers op mogen zijn.

Val niet, verdrink niet!

Bij Porto Moniz bevindt zich de Levada da Ribeira de Janela (Ribeira/o betekent gewoon rivier). Het was een paar honderd meter omhoog tuffen voor ons arme Peugootje, maar de levada stond netjes aangewezen en er was een goede parkeerplaats voorhanden, waar onder andere een tourbus van TUI stond. Ik vreesde even voor net zo'n fileloop als gisteren, maar dat bleek nogal mee te vallen: waar het landschap gisteren gekenmerkt werd door dorheid en kaal gesteente, was hier sprake van weelderig groen overal om ons heen, zodat eventuele andere levadagangers aan het oog onttrokken werden tot ze heel dicht genaderd waren.

Het levadapad was ongeveer net zo breed als het aquaduct. Bij tijd en wijle was het water afgedekt en liepen we er bovenop. Op andere plekken was er een zijdelingse overloop, en tot tweemaal toe een bladerfilter. Het zag er keurig uit allemaal, niet alleen aan het begin waar je dat nog aan toeristische motieven zou kunnen toeschrijven, maar ook na ettelijke kilometers. Hoogstens raakte de bak wat meer bemost.

Overloop

Voordeel van een wandelpad als dit is natuurlijk de afwezigheid van enig klim- en klauterwerk. Wat mij betreft trouwens eerder na- dan voordeel, maar de voet van Elise dacht daar uiteraard anders over. We maakten dan ook redelijk tempo; de voornaamste pauzemomenten bestonden uit het wachten op een wat breder stuk om een tegenligger de kans te geven te passeren. Na een uur en een kwartier waren we bij de eerste tunnel in deze levada. Helaas zijn we zo dom geweest de forse voorraad hoofdlampjes thuis te laten liggen, en ter plekke bleek ook dat onze telefoons niet voorzien waren van een zaklampapp. (Slechte voorbereiding.) Die tunnel moesten we daarom laten voor wat-ie was, en we keerden op onze schreden terug.

Daaruit blijkt dan nog een nadeel aan dit type wandeling, naast de monotonie die ook wel optrad: het zijn per definitie geen rondwandelingen (Escher is in de praktijk niet toepasbaar), dus je moet eigenlijk altijd hetzelfde stuk terug als heen. Nou ja, je loopt terug rechts van het water in plaats van links, dat geeft tenminste nog enige afwisseling.

Een ander type afwisseling, onverwacht en niet erg welkom, was dat het weer zich langzaam ten slechte keerde. Eerst kon je het nog houden voor overijverige luchtvochtigheid of vallende mist, maar allengs werd die illusie onhoudbaar en was er toch echt sprake van nattigheid, zelfs (het hoge woord moet eruit) regen. Daar waren we niet op gekleed - optimisten als we zijn hebben we zelfs geen enkele vorm van regenkleding uit NL meegenomen. Gelukkig bleef de temperatuur op peil, en tegen de tijd dat we de auto bereikten was het alweer droog (maar wij niet).

Beginnende nattigheid

Dat was een goed excuus om verder alle vormen van watercontact, zoals zwemmen, achterwege te laten en meteen over te gaan tot de lunch - half vier, nog later dan gisteren. In de buurt van het versmade zwembad bevonden zich wat terrasjes en snackbars: niet bepaald haute cuisine maar precies naar onze zin. Dachten we. De gekozen uitspanning pretendeerde pizza's op het menu te hebben staan, maar wat er arriveerde had daarmee niet veel meer dan de vorm gemeen: de substantie was een smakeloze, taaie massa die waarschijnlijk associaties met kaas moest oproepen. Maar het vulde wel.

(We zijn er nog niet in geslaagd te genieten van de veelgeprezen Madeiraanse keuken. Eigen schuld no doubt, we zoeken de verkeerde gelegenheden uit, zowel in tijd als in plaats.)

Bij een supermarktje kochten we nog wat middelen tegen een eventueel later intredende achterstallige trek (hoewel mijn maag mij vertelde dat daar deze avond wel geen sprake van zou zijn: te druk met het verteren van de pizza-achtige). Bij toeval ontdekten we daar ook zaklantaarns, dus tenzij we die per ongeluk in het hotel laten liggen is er geen uitvlucht meer: we moeten wel de tunnels in.

De terugrit verliep voorspoedig, en omdat we eenmaal terug in het hotel toch eigenlijk niets meer kunnen doen (nou ja, wijntje, spelletje; maar je zit hier wel een beetje opgesloten, niets op loopafstand, eigenlijk alleen een sterk geaccidenteerde asfaltweg voor de deur) besloot ik mijn indrukken te documenteren in de vorm van dit dagboek. Waarvan nu de derde volledige dag is afgerond.